Emerytura w Niemczech – kiedy przysługuje?

Osoby pracujące w Niemczech często zastanawiają się, jak będzie wyglądać ich przyszła emerytura – czy okres pracy za granicą zostanie w niej uwzględniony i kto będzie miał obowiązek wypłacać im świadczenie? W UE obowiązuje kilka zasad, według których wylicza się i wypłaca emeryturę, gdy obywatel UE pracował w więcej niż jednym państwie członkowskim.

Kiedy nabywa się prawo do emerytury?

Pracownicy zatrudnieni w Niemczech na umowę o pracę (etat) mają obowiązek być ubezpieczeni w państwowym systemie emerytalnym. Składkę odprowadza pracodawca, finansując w połowie jej wysokość. Nieco inaczej jest w przypadku niektórych przedsiębiorców – dla nich takie ubezpieczenie jest dobrowolne. Jeżeli przedsiębiorca opłacał składkę, może również liczyć na korzyści przy obliczaniu późniejszej emerytury.

Oprócz faktu odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne, ważne są również okresy zatrudnienia i osiągnięcie wieku emerytalnego. Osoby, które przepracowały mniej niż 5 lat (w przypadku Niemiec, w innych państwach członkowskich te okresy mogą się różnić) nie mogą liczyć na otrzymywanie emerytury za Odrą. Nie oznacza to jednak, że ten czas był czasem straconym – nawet kilkumiesięczne zatrudnienie w państwie UE może się liczyć przy ustalaniu polskiej emerytury z ZUS jako tzw. okresy składkowe i podnieść jej wysokość.

Jedna emerytura

Generalną zasadą, która obowiązuje wszystkie kraje członkowskie UE, jest tzw. koordynacja emerytur, czyli zasada, że do emerytury wliczają się okresy pracy ze wszystkich państw członkowskich, bez względu na to, gdzie dana osoba pracowała i gdzie finalnie będzie pobierać emeryturę. Obliczenia wysokości świadczeń dokonuje się na podstawie całego stażu pracy, ale ostateczna wysokość emerytury zależy od tego, ile czasu przepracowaliśmy za granicą. Oznacza to, że mimo, iż niemiecki odpowiednik ZUS-u wyliczy teoretyczną emeryturę biorąc pod uwagę cały staż pracy (sumę okresów z Polski i Niemiec), dostaniemy z niej tylko odpowiedni procent – taki, jaki stanowią lata pracy w Niemczech. Jednym słowem, Niemcy zapłacą tylko za czas przepracowany u siebie w kraju. Co ważne, aby ZUS mógł uwzględnić „niemieckie” lata składkowe nie mogą się one pokrywać z „polskimi” latami. Kwota, którą powinniśmy otrzymać z Niemiec, zostanie przelana do polskiego ZUS-u i wypłacona razem z „polską” emeryturą.

Dwie emerytury

Jeżeli warunki otrzymania emerytury w Niemczech zostaną spełnione (5 lat pracy, wiek emerytalny – obecnie 65 lat, ale do 2029 - 67 lat, odprowadzanie składek na ubezpieczenie emerytalne), niemiecki odpowiednik ZUS-u będzie wypłacał emeryturę na takich samych zasadach, jakie obowiązują obywateli Niemiec. Oznacza to, że osoby, które mieszkały i pracowały część życia w Niemczech i część w Polsce, będą otrzymywały dwie emerytury – jedną z Niemiec i drugą z Polski. Do każdej z tych instytucji trzeba się zwrócić oddzielnie o wyliczenie wysokości świadczenia.

Procedury i informacje

Zgodnie z ciągle obowiązującą polsko – niemiecką umową z 1975 roku, sprawami wyliczania i wypłacania emerytury zajmują się instytucje tego państwa, w którym emeryt obecnie mieszka (dotyczy to tych osób, które pracowały zarówno w Polsce jak i w Niemczech przed 1991 rokiem i nie zmieniły miejsca zamieszkania po 1990 roku). Sprawami związanymi z wysokością emerytur w przypadku pracy za granicą i związanymi z tym problemami prawnymi zajmuje się 6 oddziałów ZUS-u, emerytury „niemieckie” koordynuje Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych oddziału ZUS w Opolu,. Można tam uzyskać informacje odnośnie konkretnej sytuacji, jak również złożyć wniosek o przyznanie lub przeliczenie „polskiej” emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w Niemczech. Informacje są również dostępne na stronach Deutsche Rentenversicherung Bund (http://www.deutsche-rentenversicherung.de), także po polsku.